Schaal · onderzoek · cultuur
Ayahuasca in Nederland
Al dertig jaar wordt hier buiten de traditionele context met ayahuasca gewerkt. Het is geen jeugdcultuur en geen eenmalige kick. Het is een veld van werkende, opgeleide mensen waarin een nieuwe cultuur ontstaat. Dit is wat het onderzoek laat zien.
01Schaal & profiel
Hoeveel mensen, en wie zijn ze?
Nederlandse volwassenen (15+) probeerden ayahuasca of anahuasca minstens één keer. Zo'n 0,42%.
doses geserveerd in 2019. 87,6% van de deelnemers nam deel in Nederland.
begeleiders en organisaties, de groei van het professionele veld tussen 2019 en 2026.
Wie zijn ze, vergeleken met de gemiddelde Nederlander
| Profiel | Deelnemers | NL-gemiddeld |
|---|---|---|
| Gemiddelde leeftijd | 49 | 42 |
| Universiteit of HBO | 75,9% | 31,5% |
| (Zelfstandig) werkend | 82,7% | 69% |
| Eerste ceremonie op | 36 jaar | — |
| Meer dan 100 ceremonies bezocht | ~30% | — |
| Gezondheid | Deelnemers | NL-gemiddeld |
|---|---|---|
| Goed ervaren gezondheid | 94,7% | 78,1% |
| Normaal BMI | 72,6% | 48,8% |
| Diabetes | 0,5% | 6% |
| Voorgeschreven medicatie | 18,6% | 45,3% |
| Gebruik natuurlijke middelen | 70,3% | 42% |
02Dertig jaar op de juridische grond
Ayahuasca in de Nederlandse wet.
Twee stijlen kwamen halverwege de jaren '90 vrijwel gelijktijdig naar Nederland. Sindsdien beweegt het juridische landschap, op weg naar een kader dat niet illegaal is en ook niet alleen medisch.
Santo Daime arriveert. De eerste inheems-geïnspireerde begeleiders.
Strafrechtelijke vervolging na een inval tijdens een ceremonie.
Juridische uitzondering voor de Amsterdamse kerk, op grond van godsdienstvrijheid.
De uitzondering wordt ingetrokken “ter bescherming van de volksgezondheid”.
Het hoger beroep bij de Hoge Raad wordt verworpen.
Samen met beleidsmakers werken aan voorstellen voor een gereguleerd, divers veld.
03Wat zegt het onderzoek over veiligheid
De cijfers en de krantenkoppen lopen uiteen.
Nederlandse sterfgevallen (2018–2020) werden in de media gelinkt aan ayahuasca. Geen enkele werd erdoor veroorzaakt.
sterfgevallen wereldwijd in de media toegeschreven aan ayahuasca tussen 1994 en 2021.
autopsies hebben ooit een sterfgeval toegeschreven aan ayahuasca-intoxicatie.
De herkadering
De meeste mensen drinken hier niet in gemeenschap.
Eén, twee, misschien drie nachten. Vaak met vreemden. Daarna naar huis. Geen sociale controle, geen gedeelde taal, geen gemeenschap om in te landen.
In traditionele contexten wordt de plant vaak ontmoet binnen een levende gemeenschap die draagt wat er gebeurt. Zo werkt het hier niet. Dat brengt problemen met zich mee die in inheemse contexten nauwelijks bestonden: integratie, screening, en de isolatie van de begeleider.
Dit is geen toe-eigening. Het is een evolutionaire aanpassing van praktijken door de ontvangende cultuur. De structuren die we hier bouwen (intake, screening, integratie, peer-intervisie) bestaan juist omdat we niet hebben wat een gemeenschap vanzelf biedt.
04Wat hier groeit
Een nieuwe cultuur, die ontstaat uit de Nederlandse.
Veel verschillende vormen van praktijk. Elk deels. Allemaal echt. Voor het eerst reist niet alleen de plant, maar ook delen van de cultuur eromheen mee.
Therapeutisch & klinisch werk
Behandeling binnen een medische context, voor onder meer behandelresistente depressie en PTSS.
Inheems-getrainde & inheems-geïnspireerde begeleiders
Praktijken die voortkomen uit jarenlange leertijd in levende lineages.
Santo Daime & andere kerken
Religieuze, ceremoniële tradities met een eigen plek in het veld.
Invloeden uit boeddhisme, mindfulness & lichaamswerk
Westerse contemplatieve en lichaamsgerichte stromingen die zich vermengen met het werk.
Kleinere hybride vormen
Nieuwe combinaties die ontstaan op het snijvlak van al deze invloeden.
Het argument
De dreiging is niet dat ayahuasca wijdverspreid raakt. De dreiging is monocultuur.
Klinisch
Het klinische spoor is welkom. Psychiaters die voorschrijven voor behandelresistente depressie en PTSS. Een reëel pad. Bouw het.
Ceremonieel
En ceremonieel, religieus en gemeenschapswerk moet blijven bestaan. Santo Daime, traditionele begeleiders, integratiecoaches, gemeenschapskringen. Niet de illegaliteit in geduwd.
De derde weg: diversiteit binnen veilige en ethische grenzen.
05Lineage & reciprociteit
Apprenticeship, geen toe-eigening.
Verschillende families, leraren en healers bezoeken Nederland en geven hier les; sommige leiden hier zelf ceremonies. Een deel van de Nederlandse begeleiders liep jarenlang bij hen in de leer. Ongeveer 18% van de Nederlandse deelnemers bezoekt traditionele ceremonies.
Wederkerigheid gebeurt, maar het is moeilijk en versnipperd. De uitwisseling zou beide kanten op moeten gaan: zij leren ons over de planten, de diepte, het werk. Wij helpen met onze expertise. Daar hebben we hulp bij nodig.
06De structurele oplossing
Hoe houd je een divers, niet-medisch veld veilig genoeg om gereguleerd te worden?
Dat is wat Stichting Liaan probeert te bouwen. Liaan helpt mensen in al hun diversiteit om veilig te werken met ayahuasca in Nederland. We organiseren voor het veld zoals het nú is. We oordelen niet, we informeren, leren en verbinden.
begeleiders en organisaties in de gemeenschap.
van het Nederlandse veld is verbonden aan Liaan.
Zeven jaar onderweg, en nog steeds de eerste generatie.
Het Nederlandse veld groeit, met of zonder doordachte structuur. Help mee die structuur te bouwen.